ΑΡΚΤΙΚΗ : ΟΙ ΠΑΓΟΙ ΛΙΩΝΟΥΝ, ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ "ΠΑΓΩΝΟΥΝ"!!!

Καθώς η μάχη στη παγκόσμια σκακιέρα κλιμακώνεται, είναι δύσκολο να μπορέσει κάποιος να παρακολουθήσει παντού τις εξελίξεις. Πόσο μάλλον σε ένα σημείο του πλανήτη που είναι απομονωμένο και δεν υπάρχουν πολεμικές συγκρούσεις (π.χ. Συρία, Ουκρανία), αλλά πιο ψυχροπολεμικές τακτικές.

Στον Αρκτικό Κύκλο λόγω της κλιματικής αλλαγής οι πάγοι λιώνουν με ταχύτατους ρυθμούς. Αυτό παροτρύνει χώρες που έχουν, λόγω ακτογραμμής τους, πρόσβαση προς τον Βόρειο Πόλο να εκμεταλλευτούν την περιοχή. Ο παγωμένος ωκεανός υπολογίζεται πως κρύβει 250 έως 500 δις βαρέλια πετρελαίου. Συν πόσο φυσικό αέριο, που πάντα υπάρχει πριν το υγρό στρώμα πετρελαίου. 

Επίσης ανοίγει και ο θαλάσσιος δρόμος της περιοχής για το εμπόριο. Ήδη η Κίνα έχει εκμεταλλευτεί τις καλές σχέσεις που έχει τελευταία με τη Ρωσία, όπου το μισό και παραπάνω μήκος ακτογραμμών του Αρκτικού Κύκλου της ανήκει λόγω Σιβηρίας, και αποφεύγει μεγαλύτερο ταξίδι και επικίνδυνα περάσματα. Στο στενό Ινδονησίας και Μαλαισίας, όπως και στη Σομαλία, συχνά πέφτουν θύματα πειρατών τα εμπορικά πλοία. Στο Σουέζ επίσης λόγω ιδιαιτερότητας της Μέσης Ανατολής δεν είναι πάντα ασφαλής η διέλευση από την διώρυγα. Έτσι κερδίζει και η Ρωσία από τα τελωνειακά κέρδη που εισπράττει, γιαυτό και ενίσχυσε τον στόλο των παγοθραυστικών της μέχρι και με πυρηνοκίνητα πλοία. 

ΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ

Οι παίκτες λοιπόν είναι αρκετοί και οι κανόνες αρκετά ασαφείς. Σε αντίθεση με την Ανταρκτική που έχουν υπογραφεί συνθήκες (1959 και 1961) οι οποίες διασφαλίζουν την ήπειρο της ως επιστημονικό καταφύγιο, προορίζουν την ειρήνη και την επιστήμη και απαγορεύουν οποιαδήποτε στρατιωτική ή πυρηνική δραστηριότητα στη περιοχή. Στον Αρκτικό Βορρά δεν ισχύει τίποτα παρόμοιο και τα συμφέροντα είναι πολλά.

Καταρχήν μέλη του Αρκτικού Συμβουλίου είναι οι Η.Π.Α., η Ρωσική Ομοσπονδία, ο Καναδάς, η Νορβηγία, η Δανία μέσω Γροιλανδίας, η Σουηδία, η Ισλανδία και η Φιλανδία. Οι οποίοι αποφάσισαν το 2008 ότι το ζήτημα για την εκμετάλλευση της περιοχής πρέπει να λυθεί ειρηνικά. Ρόλο παρατηρητών έχουν κερδίσει και η Κίνα με την Ε.Ε. που πάντα καραδοκούν για να αποκτήσουν με κάποιον τρόπο πρόσβαση στον πλούτο της Αρκτικής.

Οι βασικοί διεκδικητές όμως είναι οι έξης, όπως παρουσιάζονται στον παρακάτω χάρτη. Κι αυτό γιατί σύμφωνα με το δίκαιο της θάλασσας και τον όρο της υφαλοκρηπίδας όσες συνορεύουν θαλάσσια με τον Βόρειο Ωκεανό μπορούν να έχουν πρόσβαση.

Και κάπου εδώ ξεκινάνε τα προβλήματα για όλους!

Δημιουργείται πρόβλημα μεταξύ Καναδά και Η.Π.Α., οι 2οι δεν αναγνωρίζουν ότι το πέρασμα από το βορειοανατολικό κανάλι που ενώνει Ειρηνικό με Ατλαντικό ανήκει στον Καναδά αλλά στα διεθνή χωρικά ύδατα. Παρόλα αυτά όμως σαν χρόνια σύμμαχοι κάνουν μαζί στρατιωτικές ασκήσεις στην περιοχή, υπό τον φόβο της Μόσχας.

Η Δανία, όπως είπαμε μέσω Γροιλανδίας, διεκδικεί το μερίδιο της, διπλασιάζοντας τις διεκδικήσεις της ακόμη και ενάντια στον Καναδά. Επικαλούμενη μια παλαιότερη συμφωνία με τον Καναδά για τα όρια των υδάτινων συνόρων τους. Εδώ γεννιέται όμως ένα πρόβλημα μεγάλο για τη Δανία. Η Γροιλανδία είναι εξαρτώμενη από τους Δανούς οικονομικά κυρίως, αν και έχει μια σχετική αυτονομία από το 1979. Οι κάτοικοι της κυρίως αυτόχθονες Εσκιμώοι ζούσαν φτωχικά κυρίως από το ψάρεμα και την κατεργασία γούνας. Επίσης είχαν μια πολιτική υπέρ της οικολογίας και δεν σκέφτονταν κάτι υπέρ της εξόρυξης. Η στάση τους άλλαξε όμως το χειμώνα του 2014 και πλέον διεκδικούν μέχρι και ανεξαρτησία από τους Δανούς, με την προϋπόθεση ότι θα γίνουν πλούσια χώρα από το πετρέλαιο. Αλλά μάλλον όλο αυτό είναι δίκοπο μαχαίρι και για τους δυο, γιατί σε περίπτωση μη "καλής στάσης" της Δανίας στην περιοχή, μπορούν εύκολα να υποκινήσουν μια ανεξαρτησία εξωγενείς παράγοντες. Από την άλλη ένα κράτος με 57.000 κατοίκους μόνο και χωρίς δικό του στρατό, το έχουν στο χέρι όλοι. 

Η Νορβηγία τώρα, εναρμονίζεται πλήρως με ότι συμφέρει τις Η.Π.Α. και το ΝΑΤΟ. Κι αυτό γιατί νιώθει την απειλή των Ρώσων που στα σύνορα τους και γενικά στον Αρκτικό Κύκλο κινούνται περίεργα στρατιωτικά. Επίσης οι πτήσεις τους πάνω από την Σκανδιναβική χώρα έχουν γίνει καθημερινότητα. Έτσι η προστασία από ισχυρότερους είναι απαραίτητη. Η Νορβηγία έχει χρόνια πείρα από εξόρυξη καυσίμων από τη θάλασσα (πολύ πιο δύσκολη από ότι στη στεριά), στη Βόρεια Θάλασσα. Είναι έτοιμη λοιπόν να διεισδύσει και στον Βόρειο Ωκεανό με βάση αυτή τη τεχνολογία που έχει αναπτύξει. Ανησυχητικό για τους γείτονες "παίκτες".

Οι Αμερικάνοι δεν μπαίνουν δυναμικά βάσει του δικαιώματος που έχουν από το έδαφος της Αλάσκας. Παρά αφήνουν τους συμμάχους τους στο ΝΑΤΟ (Καναδά, Δανία, Νορβηγία) υπό τη  προστασία τους να πιέζουν. Ανέκαθεν κρατάει τα προσχήματα η Αμερικανική πολιτική.

Η Ρωσία αντίθετα μπήκε πολύ δυναμικά στο παιχνίδι. Διεκδικεί με σθένος, θεωρώντας πως πρέπει να είναι και ο κυρίαρχος της περιοχής λόγω της μεγαλύτερης ακτογραμμής που διαθέτει εκεί πάνω.

ΥΠΟΘΑΛΑΣΣΙΑ ΟΡΟΣΕΙΡΑ ΛΟΜΟΝΟΣΟΦ ΚΑΙ.......   S-400!

Οι Ρώσοι λοιπόν, εκμεταλλευόμενοι τους κανόνες περί υφαλοκρηπίδας (που παγκοσμίως μόνο Η.Π.Α. και Τουρκία δεν έχουν υπογράψει) στο δίκαιο της θάλασσας, διεκδικούν μια υποθαλάσσια έκταση που φτάνει μέχρι την Γροιλανδία.  Αυτό συμβαίνει γιατί μια υποθαλάσσια οροσειρά, οι Ρώσοι την ονόμασαν Λομονόσοφ, ξεκινάει από την Σιβηρία και φτάνει ως τον Βόρειο Πόλο. Οι Καναδοί που πλήττονται από αυτό το σκεπτικό της Μόσχας, αντιλέγουν πως η κάθε χώρα δικαιούται σε απόσταση 200 ναυτικών μιλίων από την παράκτια ζώνη της να έχει αυτή την εκμετάλλευση της περιοχής. Η Ρωσία πήγε στον Ο.Η.Ε. για να δικαιωθεί και αφού ούτε εκεί βρήκε δίκιο άρχισε την επιθετικότητα της.

Το 2007 με ένα σύγχρονο πυρηνικό βαθυσκάφος έφτασαν στον βυθό του Βορείου Πόλου και τοποθέτησαν μια Ρώσικη σημαία που είχε φτιαχτεί από τιτάνιο. Δηλώνοντας με αυτό τον τρόπο πως θα διεκδικήσουν και δεν θα παραιτηθούν.

Είναι η αλήθεια πως οι Ρώσοι πρώτοι από όλους του συνεδιεκδικητές  ενεργοποιήθηκαν  και αυτό δεν άρεσε στους υπόλοιπους και κυρίως στις Η.Π.Α., που σιωπηλά ως τότε παρακολουθούσε τα γεγονότα. Έτσι ξεκίνησαν ασκήσεις εκατέρωθεν αλλά την τελευταία 2ετία η ένταση κλιμακώθηκε επικίνδυνα. Την περασμένη άνοιξη συγκεκριμένα έγιναν ταυτόχρονες ασκήσεις σε Σουηδία και στο ρώσικο Βορρά, δείχνοντας ο καθένας την ισχύ του. Η Ρωσία συνέχισε όμως και με άσκηση συγκεκριμένα στην Αρκτική, με μεγάλη συμμέτοχη από ναυτικό και στρατό ξηράς. Η αντίπαλη πλευρά δεν έμεινε θεατής και οι προκλήσεις με τοποθέτηση πυραύλων σε βάσεις του ΝΑΤΟ στις Βαλτικές χώρες, αλλά και με συνεχιζόμενες ασκήσεις σε ξηρά και θάλασσα της Νορβηγίας συνεχίστηκαν. Οι Ρώσοι πήραν τα μέτρα τους και τοποθέτησαν s-400 στη γραμμή του Αρκτικού Κύκλου.

Τα πράγματα όμως τις τελευταίες εβδομάδες δείχνουν να είναι πιο σοβαρά στον Βορρά, καθώς μπαίνουν και τα πυρηνικά στο παιχνίδι. Έστω και σαν μέτρο εκφοβισμού μόνο, ένα λάθος μπορεί να αποδειχθεί μοιραίο. Οι Η.Π.Α. πρώτες κάναν κίνηση μεταφέροντας βομβαρδιστικά Β-52 οπλισμένα με πυρηνικά πάνω. Και οι Ρώσοι απάντησαν με άσκηση προσομοίωσης για πυρηνικό πόλεμο. 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Από ότι βλέπουμε απ'τα παραπάνω γεγονότα μόνο ειρηνικά δεν φαίνεται να λύνεται το θέμα της Αρκτικής, που είχε υποτίθεται σαν αρχή το Αρκτικό Συμβούλιο. Είναι φυσιολογικό όμως αφού τα τεράστια κοιτάσματα υδρογονανθράκων, σε συνδυασμό με την άνοδο των αναγκών σε ενέργεια των αναδυόμενων δυνάμεων όπως της Ινδίας και της Κίνας, θα παίξουν καθοριστικό ρόλο στον κυρίαρχο της γεωστρατηγικής κυριαρχίας του πλανήτη. Η Κίνα επίσης ενδιαφέρεται και για το εμπόριο από την περιοχή όπως είδαμε και παραπάνω.

Εκτός όμως από τα οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα, υπάρχει και το πρόβλημα της οικολογικής καταστροφής. Κι αυτό γιατί το ότι λιώνουν οι πάγοι δεν πρέπει να κάνει κανέναν χαρούμενο, λόγω και άλλων φυσικών καταστροφών που θα επακολουθήσουν. Επίσης η εξόρυξη σε υποθαλάσσια κοιτάσματα είναι πολύ πιο δύσκολη και επικίνδυνη. Αν γίνει λάθος και να σχηματιστεί πετρελαιοκηλίδα στην περιοχή, θα έχουμε επίσης ανυπολόγιστη οικολογική καταστροφή. Έχει συμβεί πρόσφατα στην Καραιβική, συγκεκριμένα στον Κόλπο του Μεξικού. Τέλος σε υποτιθέμενη πολεμική σύρραξη στην περιοχή, με χώρες που διαθέτουν και πυρηνικά, το πρόβλημα γίνεται τεράστιο.

Η Greenpeach μάζεψε 6 εκατομμύρια υπογραφές και κατέθεσε αίτημα στον Ο.Η.Ε. να κηρύξει την περιοχή παγκόσμιο καταφύγιο, με κανόνες όπως της Ανταρκτικής. 

Θα ακούσει κανείς;;;

Δύσκολο! Τα συμφέροντα είναι πολλά και οι πόροι μειώνονται σταδιακά σε όλο τον πλανήτη.

ΦΙΛΙΠΠΟΥΣΗΣ ΑΝΔΡΕΑΣ