ΥΕΜΕΝΗ ΚΑΙ ΣΤΕΝΑ ΤΟΥ ΑΝΤΕΝ : ΓΗ ΚΑΙ ΘΑΛΑΣΣΑ ΠΟΥ ΒΡΑΖΕΙ ΑΙΩΝΕΣ ΤΩΡΑ!!!

        

      Η Υεμένη, μια χώρα στη γωνιά της Αραβικής χερσονήσου, ξεχασμένη από πολλούς (άγνωστη εντελώς για επίσης πολλούς) βρίσκεται τα τελευταία δυο χρόνια στη δίνη ενός εμφυλίου πολέμου. Αν και φτωχή, σε σχέση με τους γείτονες της, σε “μαύρο χρυσό”, έχει αλλά πλεονεκτήματα. Πληρώνει την αξιόλογη γεωγραφική τη θέση όσον αφορά την έξοδο της στην Ερυθρά Θάλασσα και τον Ινδικό Ωκεανό και πιο συγκεκριμένα τον έλεγχο των στενών του Άντεν. Όπως επίσης και την διαφοροποίηση στο κλίμα από την υπόλοιπη χερσόνησο, διατηρώντας πλούσια βλάστηση, λόγω των μουσώνων, σε αντίθεση με τις ερήμους και άγονες εκτάσεις της ηπειρωτικής περιοχής. Αυτός είναι και ο λόγος που οι Ρωμαίοι αποκάλεσαν την Υεμένη "ευδαίμονα Αραβία".  Έτσι έχει βρεθεί πολλές φόρες στην ιστορία της ως στόχος προς επιρροή από μεγαλύτερες εξωγενείς δυνάμεις. Ένα “μαγαζί γωνία”, που θα λέγαμε και στην εμπορική αργκό, χωρίς δική του ισχύ.

        Η χώρα κατοικήθηκε από αρχαιοτάτων χρόνων, μεταξύ 12^ου π.Χ. και 6^ου μ.Χ. αιώνα αποτέλεσε τμήμα των βασιλείων της Μίνα, του Σαβά και των Χιμιαριδών, τα οποία έλεγχαν το ισχυρό εμπόριο των μπαχαρικών. Αργότερα ήταν υπό την επιρροή είτε των Αιθιόπων, είτε των Περσών. Από τον 7^ο μ.Χ. αιώνα και μετά και την άνθιση του μουσουλμανισμού πέρασε στον έλεγχο των ιμάμηδων διάφορων δυναστειών, με πιο επικρατούσα την φυλή των Ζαίντι. Από τον 16^ο ως τον 19^ο αιώνα αποτέλεσε τμήμα της τότε κραταιάς Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Το 1918 όμως η περιοχή της Βόρειας Υεμένης γίνεται ανεξάρτητη και απελευθερώνεται από τους Τούρκους. Η Νότια Υεμένη όμως παραμένει Βρετανικό Προτεκτοράτο έως το 1967. Η περιοχή όμως δεν έπαψε να αποτελεί μήλον της έριδος και κατά την διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, καθώς το1970 η Νότια Υεμένη υιοθέτησε ένα κομμουνιστικό καθεστώς, σαφώς επηρεασμένο από την τότε Σοβιετική Ένωση. Πάντα βρίσκονταν σε αντιπαράθεση με την Βόρεια Υεμένη, αλλά ενώθηκαν στις 22 Μαΐου του 1990 σε ένα κράτος. Όταν άρχισε δηλαδή και η κατάρρευση της πρώην Ε.Σ.Σ.Δ..

       Όπως προ ανέφερα ο σπουδαιότερος λόγος που η περιοχή θα είναι πάντα θέατρο συγκρούσεων συμφερόντων, είναι η ναυτική της θέση. Από τον Κόλπο του Άντεν περνάει το 11% των κοιτασμάτων πετρελαίου της Αραβικής χερσονήσου, με προορισμό την Διώρυγα του Σουέζ ή κοντινά διυλιστήρια. Ενώ στην απέναντι όχθη έγιναν φοβέρες αλλαγές όσον αφορά τις παγκόσμιες δυνάμεις, καθώς το Τζιμπουτί (άλλο σπουδαίο λιμάνι-κράτος του Κόλπου του Άντεν) έδιωξε από πέρσι το καλοκαίρι την Αμερικάνικη βάση όπου στάθμευαν 4.000 Αμερικάνοι στρατιώτες. Ο λόγος είναι η καλύτερη προσφορά από τους Κινέζους, οι οποίοι ρίχνουν στο τραπέζι το πόσο των 3 δισ. Δολαρίων για την κατασκευή σιδηροδρομικής γραμμής από το Τζιμπουτί μέχρι την Αντίς Αμπέμπα και 400 εκατ. δολάρια σε λιμενικά έργα στο Τζιμπουτί. Με αντάλλαγμα την εγκατάσταση 10.000 Κινέζων στρατιωτών στην μικρή αυτή χώρα. Οι Κινέζοι επίσης θέλησαν να καθαρίσουν την περιοχή από τη πειρατεία που ασκούσαν σ’ αυτές τις θάλασσες οι γειτονικοί Σομαλοί, εκμεταλλευόμενοι την συχνή διέλευση εμπορικών και μη πλοίων από τα στενά.

     Έτσι η Υεμένη μπλέκεται για ακόμα μια φορά σε εμφύλιες διαμάχες για συμφέροντα άλλων. H αυτό-επονομαζόμενη κυβέρνηση της Υεμένης με δυνάμεις πιστές στον Αμπντ Ραμπ Μανσούρ Χαντί, που εδρεύει στο Άντεν, συγκρούονται με δυνάμεις των Χούτι πιστές στον πρώην πρόεδρο Αλί Αμπντουλάχ Σαλέχ, που ανετράπη με αντιδημοκρατικό τρόπο. Οι πρώτοι υποστηρίζονται από την Σ.Αραβία και έναν συνασπισμό διάφορων μουσουλμανικών σουντικών χωρών, ενώ οι δεύτεροι από τους σιίτες του Ιράν.

       Μια κόντρα που έχει μεγάλη σχέση με τις δυο αυτές περιφερειακές δυνάμεις της Μέσης Ανατολής. Και θα δούμε για ακόμη μια φορά πόσο σημαντικό ρόλο παίζει η γεωγραφία και η διέξοδος προς την θάλασσα. Στον παραπάνω χάρτη βλέπουμε την πλεονεκτική θέση που κατέχει το Ιράν ανάμεσα σε Ευρώπη και Ανατολή. Από τη μια να έχει σύνδεση προς Δυσμάς μέσω Τουρκίας, γι’ αυτό δεν διαταράσσει τις σχέσεις του πότε σε μεγάλο βαθμό με την Άγκυρα (και λόγω Κούρδων βέβαια, κοινός εχθρός), αλλά και μέσω Ιράκ και Συρίας που είναι σύμμαχοι αλλά τώρα βρίσκονται σε μια κατάσταση αποσύνθεσης σαν κράτη. Και προς Ανατολάς μέσω Πακιστάν, όπου δεν έχουν καμιά ιδιαίτερη διαμάχη, να συνδεθεί εμπορικά με τον γίγαντα του εμπορίου που λέγεται Κίνα. Όπως έχω γράψει και σε άρθρο για το Πακιστάν, η προσέγγιση πως την Κίνα για εμπορικές συναλλαγές κυρίως έχει μπει σε στερεές βάσεις και συμφέρει και τους δυο για διαφορετικούς λόγους τον καθένα. Από την άλλη η Σ.Αραβία προς την Μεσόγειο δεν μπορεί να βγει γιατί πέφτει πάνω στο μη φιλικό Ισραήλ και στην Συρία. Οι μόνοι έξοδοι της προς τις ανοιχτές θάλασσες είναι σε Ινδικό Ωκεανό και Ερυθρά Θάλασσα. Εκεί στοχεύει και το Ιράν για να την αποκλείσει εντελώς. Στο γειτονικό Ομάν, που είναι ουδέτερο θρησκευτικά (καθώς δεν είναι ούτε σουνίτες, ούτε σιίτες, αλλά ιμπάντι, δηλαδή ένας άλλος αυτόνομος κλάδος του Ισλάμ), έκανε εμπορική προσέγγιση με την συμφωνία για την κατασκευή αγωγού που θα μεταφέρει Ιρανικό φυσικό αέριο όγκου 10 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων. Τα Ομάν δεν είναι τόσο πλούσιο σε υδρογονάνθρακες όπως οι Άραβες και Πέρσες γείτονες του, όποτε είναι προφανές ότι θα είναι εξαρτώμενο και στη σφαίρα επιρροής των Ιρανών. Από την άλλη, η διέξοδος προς την νοτιοδυτική πλευρά της χερσονήσου θα κλείσει οριστικά για τους Σαουδάραβες αν επικρατήσουν στην Υεμένη οι σιίτες Χούτι.

       Η αλήθεια είναι πως οι δυνάμεις με επικεφαλής την Σ.Αραβία έχουν δεχτεί μεγάλες ήττες και σοβαρές απώλειες από τους Χούτι ακόμη και μέσα στο έδαφος τους. Την άνοιξη που μας πέρασε αναγκάστηκαν να υπογράψουν εκεχειρία για ένα διάστημα γι’ αυτούς τους λόγους. Στον παραπάνω χάρτη με ανοιχτό κόκκινο χρώμα φαίνεται ποιες περιοχές κατέχει η λεγόμενη κυβέρνηση της Υεμένης και με πράσινο ποιες περιοχές ανήκουν στους Χούτι. Όπως βλέπουμε η μεγάλη μάχη γίνεται για τα στενά του Άντεν το όποιο κατέχουν οι κυβερνώντες αλλά οι αντάρτες δεν είναι πολύ μακριά. Η έξοδος προς το Ινδικό Ωκεανό είναι ελεύθερες για τους Σαουδάραβες και τους συμμάχους τους, αλλά για πόσο ακόμη. Αν και το μεγάλο διακύβευμα είναι τα στενά, από εκεί περνάνε όλα. Οι Χούτι για να δείξουν την δύναμη και επιρροή τους (η όποια είναι μεγαλύτερη είναι η αλήθεια) στη χώρα έκαναν μεγάλη συγκέντρωση στην Σαναά με δεκάδες χιλιάδες κόσμο, την δική τους πρωτεύουσα, ενώ σε απόσταση 600 μέτρων από την εκδήλωση έσκαγαν βόμβες προερχόμενες από τον συνασπισμό με επικεφαλής την Σ.Αραβίά. Η καταπάτηση κάποιων δικαιωμάτων όπως η νοσοκομειακή περίθαλψη σε τραυματίες, που ακόμα και σε περιόδους πολέμου πρέπει να γίνεται σεβαστή, φαίνεται κι από τον βομβαρδισμό μέχρι και νοσοκομείου στην επαρχία Χατζά. Έτσι από 6 νοσοκομεία στην Υεμένη αποχωρούν οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα, οι οποίοι έχουν χάσει κι αυτοί αρκετό προσωπικό από αυτές τις άνανδρες επιθέσεις του συνασπισμού των Σαουδαράβων.

   

Συγκέντρωση στη Σαννά και πίσω σκάνε οι Σαουδαραβικές οβίδες

       Οι μεγάλες υπερδυνάμεις η κάθε μια εξετάζει από διαφορετική οπτική γωνία την διαμάχη αυτή. Οι Αμερικάνοι δείχνουν να αποστασιοποιούνται για πολλούς λόγους. Σημαντικότεροι είναι ότι είναι ήδη μπλεγμένοι εμμέσως ή άμεσα σε πολλά μέτωπα, από την Ουκρανία μέχρι τη Συρία, κι από την Νότια Σινική Θάλασσα ως τον Αρκτικό Κύκλο, έχουν επίσης εθνικές εκλογές εν όψει για να σχεδιάσουν την στρατηγική τους σε νέα βάση με τον νέο Πρόεδρο, ενώ και το Ιράν που βοηθάει τους Χούτι δεν θέλουν να μπει απέναντι τους μετά την συμφωνία για τον πυρηνικό του πρόγραμμα και να στραφεί εξολοκλήρου προς τη Ρωσία. Συν ότι έχουν και την κακομαθημένη Τουρκία να τους δημιουργεί προβλήματα ακόμα και μέσα στο ΝΑΤΟ. Οι Κινέζοι παίζουν το ρόλο τους στην περιοχή κι αυτοί, αλλά από απέναντι στο Τζιμπουτί όπως προείπαμε, αλλά θα αναμειχθούν μόνο αν μπλοκαριστούν οι δρόμοι εμπορίου τους, όπως πράττουν στην Νότια Σινική Θάλασσα. Οι Ρώσοι από την άλλη έδιναν θεωρητικά στήριξη στους Χούτι, μπορεί και όπλα μέσω παράνομου εμπορίου πάντα. Τώρα τελευταία όμως θέλει να τους μπλέξει στην περιοχή ο Αλί Αμπντουλάχ Σαλέχ, ως αρχηγός των αυτονομιστών, προσφέροντας τους, όπως δήλωσε στο Russia 24, τις βάσεις της χώρας (όπου την ελέγχει αυτός) για την πάταξη της τρομοκρατίας στη Ρωσία. Αυτό αν είναι κάτι που έχει γίνει κατόπιν συνεννόησης ή μόνος του πετάει “τυράκι” ο πρώην πρόεδρος της Υεμένης δεν το ξέρουμε, αλλά θα φανεί στην πορεία. Είναι όμως αρκετά δύσκολο να ανοίξει κι άλλο μέτωπο ο Πούτιν τόσο μακριά από την επικράτεια του και ενώ εμπλέκονται κι εκεί άλλοι “παίκτες”.

     Η περιοχή έχει αναμφίβολα τις δικές της ιδιαιτερότητες και καθώς είναι άγνωστη στους περισσότερους, είναι και δύσκολο να κατακτήσουν τους σκληροτράχηλους κατοίκους της, που την ξέρουν καλύτερα από τους ξένους. Χαρακτηριστικά αναφέρω τις δηλώσεις του Αιγύπτιου στρατάρχη Αμέρ που επιχείρησε παλιότερα εκστρατεία στα βόρεια της χώρας, με αποτέλεσμα 20.000 νεκρούς Αιγύπτιους στρατιώτες.

     «Εμείς δεν κάναμε τον κόπο να μελετήσουμε τις επιπτώσεις σε τοπικό, αραβικό και διεθνές επίπεδο ή τα πολιτικά και στρατιωτικά ζητήματα. Μετά από χρόνια εμπειρίας καταλάβαμε ότι ήταν ένας πόλεμος μεταξύ των φυλών και ότι μπήκαμε (σε αυτόν) χωρίς να γνωρίζουμε τη φύση της γης τους, τις παραδόσεις και τις ιδέες τους».

        Και οι ίδιοι οι Υεμένοι πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι οι ναυτικές οδοί και τα στενά πάντα θα είναι πολύτιμα για όλους και εκεί να στηριχτούν για να αναπτυχθούν. Παρά να διεξάγουν εμφυλίους και να περιμένουν από ξένα χέρια να τους αναστήσουν. Μόνοι τους μπορούν να βάλουν τους κανόνες.

      Αυτό ισχύει για κάθε χώρα που είναι ναυτικό πέρασμα, όπως και εμείς, ποσό μάλλον αν έχει και ναυτική και εμπορική παράδοση σαν λαός.

       Τα ναυτικά περάσματα είναι καταδικασμένα είτε σε συχνούς πολέμους ή σε σοβαρές αστάθειες σαν κράτη.

       Είναι ευχή και κατάρα μαζί……..

ΦΙΛΙΠΠΟΥΣΗΣ ΑΝΔΡΕΑΣ